Diş Əti Niyə Qanayır? Gingivit, Periodontit və Müalicə Yolları

Diş əti qanaması ən çox dişlərin səthində yığılan bakterial ərpin yaratdığı diş əti iltihabının, yəni gingivitin əlamətidir. Sağlam diş əti fırçalama və ya diş sapı istifadəsi zamanı qanamır; qanama toxumanın iltihablandığını göstərir.

Sevindirici tərəfi odur ki, gingivit vaxtında aşkar edilərsə, düzgün ağız gigiyenası və peşəkar təmizləmə ilə əksər hallarda tam aradan qalxır. Lakin diqqətsiz qaldıqda diş ətinin və dişi saxlayan sümüyün itirilməsinə səbəb olan periodontitə keçə bilər. Bu yazıda qanamanın səbəblərini, iki xəstəlik arasındakı fərqi və qorunma yollarını izah edirik.

Gingivit və periodontit: fərq nədir?

Gingivit iltihabın yalnız diş ətində olduğu ilkin mərhələdir. Diş əti qızarır, şişir, həssaslaşır və asanlıqla qanayır. Bu mərhələdə sümük itkisi olmur və vəziyyət adətən tam bərpa olunur.

Periodontit isə iltihabın dişi əhatə edən dayaq toxumalarına və çənə sümüyünə yayıldığı mərhələdir. Diş ilə diş əti arasında dərin ciblər əmələ gəlir, diş əti çəkilə, dişlər zamanla laxlaya bilər. İtirilmiş sümük öz-özünə bərpa olunmur, müalicənin məqsədi prosesi dayandırmaq və qalan toxumanı qorumaqdır. Ona görə də qanamaya erkən diqqət yetirmək çox vacibdir.

Diş əti qanamasının əsas səbəbləri

Əksər hallarda səbəb ərpin kifayət qədər təmizlənməməsidir, lakin diş ətini daha həssas edən başqa amillər də var.

• Dişlərin nizamsız və ya tələsik fırçalanması, dişarası təmizliyin edilməməsi
• Diş daşı: bərkimiş ərp fırça ilə təmizlənmir və iltihabı davam etdirir
• Siqaret və tütün məmulatları
• Hamiləlik və yeniyetməlik dövründə hormonal dəyişikliklər
• Şəkərli diabet kimi ümumi xəstəliklər
• Qanduruldan dərmanlar daxil olmaqla bəzi preparatlar
• Kənarı çıxıq plomblar, uyğun olmayan tac və ya körpülər
• Çox sərt fırça və ya fırçanı bərk basmaq

Evdə diş əti qanamasının qarşısını necə almaq olar?

Qanayan nahiyəni fırçalamaqdan qaçmaq geniş yayılmış səhvdir. Ərp həmin yerdə qaldıqca iltihab və qanama davam edir. Yumşaq, amma müntəzəm gigiyena adətən bir neçə həftə ərzində nəzərəçarpan yaxşılaşma verir.

• Gündə iki dəfə, ən azı iki dəqiqə yumşaq fırça və flüorlu pasta ilə dişlərinizi fırçalayın
• Fırçanı diş əti xəttinə təxminən 45 dərəcə bucaq altında tutub kiçik hərəkətlərlə təmizləyin
• Hər gün diş sapı və ya dişarası fırça istifadə edin
• Siqareti tərgitmək üçün kömək alın
• Şirin qəlyanaltıların tezliyini azaldın
• Stomatoloqun tövsiyə etdiyi intervalla müayinə və peşəkar təmizləməyə gəlin

Stomatoloqa nə vaxt müraciət etməli?

Düzgün gigiyenaya baxmayaraq qanama iki həftədən çox davam edirsə, diş ətinin çəkilməsi, ağızdan xoşagəlməz qoxu, dişlərin laxlaması, diş ətindən irin gəlməsi və ya çeynəyərkən ağrı varsa, müayinədən keçmək lazımdır. Fırçalamadan öz-özünə yaranan qanama və ya bədəndə asan göyərmə ilə müşayiət olunan qanama mütləq həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.

Müayinə zamanı diş ətinin vəziyyətinə baxılır, ciblərin dərinliyi ölçülür, lazım gələrsə rentgen vasitəsilə sümük yoxlanılır. Gingivitdə adətən peşəkar diş daşı təmizləməsi və gigiyena təlimatı kifayət edir. Periodontitdə isə kök səthlərinin dərin təmizlənməsi və daha tez-tez nəzarət tələb oluna bilər. Bakıda Dr. Merve Hakanın qəbuluna yazılaraq diş ətlərinizin vəziyyətini yoxlata bilərsiniz.

Sağlam diş əti ümumi sağlamlığa da təsir edir

Diş əti xəstəliyi yalnız ağız boşluğu ilə məhdudlaşan problem kimi qəbul edilməməlidir. Tədqiqatlar periodontit ilə diabet kimi bəzi ümumi xəstəliklər arasında qarşılıqlı əlaqə olduğunu göstərir; məsələn, nəzarətsiz diabet diş əti xəstəliyini ağırlaşdıra bilər.

Qısacası, diş əti qanaması orqanizmin verdiyi erkən xəbərdarlıqdır. Ona vaxtında reaksiya vermək gələcəkdə daha mürəkkəb müalicələrdən qaçmağın ən sadə yoludur.