Dişlər üçün Faydalı Qidalanma: Dişləri Qoruyan və Zədələyən Qida və İçkilər

Dişlər üçün faydalı qidalanma şirin və turş qida və içkilərin tezliyini məhdudlaşdıran, dişləri və diş ətini dəstəkləyən qidalara üstünlük verən qidalanma tərzidir. Kariesin yaranmasında ən həlledici amil şəkərin ümumi miqdarından çox, gün ərzində nə qədər tez-tez qəbul edilməsidir.

Ağız boşluğundakı bakteriyalar şəkəri turşuya çevirir, bu turşu isə diş minasından mineralların itirilməsinə səbəb olur. Tüpürcək zamanla turşunu neytrallaşdıraraq minanı bərpa etməyə çalışır. Gün boyu tez-tez qəlyanaltı etdikdə isə dişlər bu bərpa üçün kifayət qədər vaxt tapmır. Aşağıda dişlərinizi qorumaq üçün gündəlik qidalanmada nəyi dəyişə biləcəyinizi tapacaqsınız.

Şəkərin tezliyi niyə miqdarından vacibdir?

Hər şirin qida və ya içki ağızda turşu hücumu başladır və bu hücum bir müddət davam edir. Eyni miqdarda şəkəri bir dəfəyə, yeməklə birlikdə qəbul etmək onu gün boyu kiçik qurtumlarla və ya hissə-hissə yeməkdən dişlər üçün qat-qat az zərərlidir.

Məsələn, şəkərli çayı saatlarla qənd ilə içmək, qazlı içkini tədricən qurtumlamaq və ya kişmiş, konfet kimi yapışqan şirniyyatı gün ərzinə yaymaq dişləri daim turş mühitdə saxlayır. Gizli şəkərlərə də diqqət edin: meyvə şirələri, ətirli qatıqlar, qranola, souslar və bəzi səhər yeməyi lopaları gözləniləndən çox şəkər ehtiva edə bilər.

Turş içkilər və diş eroziyası

Diş eroziyası bakteriyaların iştirakı olmadan turşunun minanı birbaşa həll etməsi nəticəsində yaranır. Qazlı içkilər, enerji və idman içkiləri, meyvə şirələri, limonlu su və sirkəli içkilər minanın nazilməsinə, həssaslığa və dişlərin saralmış görünüşünə səbəb ola bilər. Şəkərsiz və ya pəhriz qazlı içkilər də turş olduğu üçün eroziya yarada bilər.

Bu içkiləri tamamilə qadağan etmək lazım deyil, lakin onları necə içdiyiniz böyük fərq yaradır.

• Turş içkiləri yeməklə birlikdə və qısa müddətdə için, gün boyu qurtumlamayın
• Mümkünsə trubka ilə içərək dişlərlə təması azaldın
• Sonra ağzınızı su ilə yaxalayın
• Turş bir şey qəbul etdikdən dərhal sonra fırçalamayın, təxminən bir saat gözləyin
• Gün ərzində susuzluğu su ilə yatırın

Dişləri qoruyan qidalar

Bəzi qidalar tüpürcək ifrazını artırmaqla və ya minanı dəstəkləyən minerallar verməklə dişlərə kömək edir.

• Pendir və şəkərsiz qatıq: kalsium və fosfat mənbəyidir, yeməyin sonunda pendir turşunu tarazlaşdırmağa kömək edə bilər
• Su: ağzı təmizləyir və tüpürcək ifrazını dəstəkləyir
• Çiy tərəvəz və lifli meyvələr: yerkökü, xiyar, alma çeynəmə zamanı tüpürcək axınını artırır
• Fındıq, qoz, badam kimi quru meyvələr: şəkərsiz olduqda yaxşı qəlyanaltı seçimidir
• Yumurta, balıq və yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər: diş və diş əti üçün vacib vitamin və minerallar verir
• Ksilitollu şəkərsiz saqqız: yeməkdən sonra çeynəmək tüpürcək ifrazını artırır

Dişlər üçün gündəlik qidalanma vərdişləri

Dişlər üçün faydalı qidalanma sərt pəhriz deyil, bir neçə ağıllı vərdişdir. Şirniyyatı əsas yeməyin sonuna saxlamaq, qəlyanaltıların sayını məhdudlaşdırmaq və şəkərsiz seçimlərə üstünlük vermək ən təsirli addımlardır. Gecə dişləri fırçaladıqdan sonra yalnız su içmək də vacibdir, çünki yuxu zamanı tüpürcək azalır və şəkər ilə turşu dişlərə daha çox zərər verir.

Bununla yanaşı, gündə iki dəfə flüorlu pasta ilə fırçalamaq və dişarası təmizlik qidalanmanın qoruyucu təsirini tamamlayır. Unutmayın ki, heç bir qida müntəzəm ağız gigiyenasını əvəz etmir.

Nə vaxt stomatoloqa müraciət etməli?

Soyuq, isti və ya şirinə qarşı həssaslıq, dişlərin parıltısını itirməsi, kənarların nazilməsi və ya şəffaflaşması, ağ ləkələr və ya rəng dəyişikliyi hiss etsəniz, müayinədən keçməyiniz məsləhətdir. Erkən mərhələdə aşkar edilən mina itkisi və başlanğıc karies çox vaxt sadə tədbirlərlə nəzarətə alına bilər.

Müntəzəm müayinələr zamanı stomatoloq qidalanma vərdişlərinizi də qiymətləndirərək sizə fərdi tövsiyələr verə bilər. Bakıda Dr. Merve Hakanın qəbuluna yazılaraq dişlərinizin vəziyyətini yoxlata bilərsiniz.