Uşaqlarda Diş Sağlığı: Süd Dişlərindən Daimi Dişlərə Valideyn Bələdçisi

Uşaqlarda diş sağlığı ilk süd dişinin çıxması ilə, yəni əksər körpələrdə təxminən 6 aylığında başlayır və qulluq da həmin gündən başlamalıdır. İlk stomatoloq müayinəsinin ilk diş çıxandan sonra, ən gec isə 1 yaş ətrafında olması tövsiyə edilir.

Süd dişləri sadəcə bir neçə il qalacaq müvəqqəti dişlər deyil. Onlar uşağın rahat çeynəməsini, nitqin düzgün formalaşmasını təmin edir və altdan gələn daimi dişlər üçün yer saxlayır. Vaxtından əvvəl itirilən və ya kariesli süd dişləri ağrıya, infeksiyaya və daimi dişlərin düzülüşündə problemlərə səbəb ola bilər.

Süd dişləri və diş çıxarma dövrü

Süd dişləri adətən 6 aylıqdan 3 yaşa qədər çıxır və cəmi 20 ədəddir. Bu dövrdə ağızdan selik axması, narahatlıq və hər şeyi dişləmək istəyi tez-tez müşahidə olunur. Təmiz, soyudulmuş diş qaşıyıcısı körpəni rahatlada bilər. Yüksək hərarət və ya ishal kimi əlamətləri diş çıxarmaqla əlaqələndirməyin, pediatra müraciət edin.

İlk diş görünən kimi təmizləməyə başlayın. Körpələr üçün yumşaq, kiçik başlı fırça istifadə etmək olar. Daimi dişlər təxminən 6 yaşda arxa tərəfdə birinci böyük azı dişlərinin çıxması ilə başlayır. Bu dişlər heç bir süd dişinin yerinə çıxmadığı üçün çox vaxt valideynlərin diqqətindən yayınır.

Yaşa uyğun diş fırçalama və flüor

Flüor minanı möhkəmləndirərək kariesə qarşı müqaviməti artıran ən effektiv vasitələrdən biridir. Əsas məsələ düzgün miqdardır.

• İlk dişdən 3 yaşa qədər: gündə iki dəfə, düyü dənəsi boyda flüorlu pasta
• 3-6 yaş: gündə iki dəfə, noxud boyda flüorlu pasta
• Uşağa pastanı tüpürməyi öyrədin, ağzını çoxlu su ilə yaxalatmayın ki, flüor daha uzun təsir etsin
• Uşağın əl bacarığı kifayət edənə qədər, adətən 7-8 yaşa qədər, fırçalamağa kömək edin
• Stomatoloq karies riskini nəzərə alaraq klinikada flüor lakı tətbiq etməyi tövsiyə edə bilər

İlk stomatoloq müayinəsi və fissur hermetikləri

İlk müayinə adətən qısa olur və tanışlıq xarakteri daşıyır. Həkim dişləri və diş ətini yoxlayır, valideynlərə fırçalama, qidalanma və əmzik istifadəsi barədə məsləhət verir. Erkən və müsbət təcrübə uşaqda stomatoloq qorxusunun yaranmasının qarşısını almağa kömək edir. Müayinədən əvvəl uşağı qorxudan ifadələrdən çəkinin, həkimə getməyi adi bir iş kimi təqdim edin.

Fissur hermetikləri azı dişlərinin çeynəmə səthindəki dərin şırımlara çəkilən nazik qoruyucu örtükdür. Bu şırımları fırça ilə tam təmizləmək çətin olduğundan orada karies tez yaranır. Prosedur ağrısızdır, iynə və ya dişin yonulmasını tələb etmir və adətən daimi azı dişləri çıxdıqdan sonra tövsiyə olunur. Hermetikin vəziyyəti növbəti müayinələrdə yoxlanılır.

Uşaq dişlərini qoruyan gündəlik vərdişlər

Uşaqlarda kariesin əsas səbəblərindən biri şirin qida və içkilərin tez-tez qəbul edilməsidir. Burada miqdar qədər tezlik də vacibdir.

• Körpəni ağzında butulka ilə, xüsusən süd və ya meyvə şirəsi ilə yatırtmayın
• Şirniyyatı əsas yeməklərlə məhdudlaşdırın, aralıq qəlyanaltı üçün pendir, tərəvəz və meyvə seçin
• Susuzluğu su ilə yatırın, şirə və qazlı içkiləri məhdudlaşdırın
• Qaşığı və ya əmziyi öz ağzınıza alıb uşağa verməyin, karies törədən bakteriyalar belə keçə bilər
• Barmaq sormaq və uzunmüddətli əmzik istifadəsi barədə stomatoloqla danışın
• Diş fırçalamağı ailəvi əyləncəli vərdişə çevirin və özünüz nümunə olun

Nə vaxt stomatoloqa müraciət etməli?

Dişlərdə ağ təbaşirəbənzər ləkələr, qəhvəyi və ya qara nöqtələr, yemək zamanı ağrı, üzdə şişkinlik və ya diş ətində sızanağa bənzər qabarcıq görsəniz, gözləmədən müayinəyə gəlin. Yıxılma nəticəsində sınan və ya yerindən çıxan dişlər də təcili baxış tələb edir. Yerindən çıxmış daimi dişi kökündən tutmadan süd içində dərhal həkimə gətirin.

Əksər uşaqlar üçün 6 ayda bir müayinə kifayətdir, lakin tezlik uşağın karies riskinə görə müəyyən edilir. Bakıda övladınızın ağız boşluğunu yoxlatmaq üçün Dr. Merve Hakanın qəbuluna yazıla bilərsiniz.