Diş Çürüğü Nasıl Oluşur? Belirtileri, Korunma ve Tedavi Aşamaları

Diş çürüğü, ağızdaki bakterilerin şekerli ve nişastalı gıdalardan ürettiği asitlerin diş minesini zamanla aşındırmasıyla oluşan bir hastalıktır. Erken dönemde fark edilirse durdurulabilir veya küçük bir dolguyla tedavi edilebilir; ilerlediğinde ise sinire ulaşarak kanal tedavisi gerektirebilir.

Çürük dünyada en yaygın sağlık sorunlarından biridir ve her yaşta görülebilir. İyi haber şu ki büyük ölçüde önlenebilir bir hastalıktır.

Diş çürüğü nasıl oluşur?

Dişlerin yüzeyinde sürekli olarak bakteri plağı adı verilen yapışkan bir tabaka oluşur. Şeker veya rafine karbonhidrat tükettiğimizde bu bakteriler asit üretir ve asit, mineden mineralleri çözer. Tükürük bu asidi nötralize ederek mineyi onarmaya çalışır.

Sorun, asit ataklarının çok sık tekrarlanması ve onarıma zaman kalmamasıdır. Gün boyu atıştırmak, şekerli içecekleri yudum yudum içmek ve yetersiz fırçalama bu dengeyi çürük lehine bozar. Ağız kuruluğu, diş aralarında temizlenemeyen alanlar ve eski dolguların kenarları da riski artırır.

Diş çürüğünün ilk belirtileri

Başlangıç aşamasındaki çürük genellikle hiçbir şikayete yol açmaz; bu yüzden düzenli kontroller önemlidir. İlerledikçe şu belirtiler ortaya çıkabilir:

• Diş yüzeyinde tebeşir beyazı, mat lekeler
• Kahverengi veya siyah renk değişiklikleri
• Tatlı, soğuk veya sıcak yiyeceklerde kısa süreli hassasiyet
• Dişte gözle görülen veya dille hissedilen delik
• Diş arasına sık yemek takılması
• Çiğnerken ağrı veya kendiliğinden başlayan zonklayıcı ağrı
• Kötü tat veya geçmeyen ağız kokusu

Çürük tedavi aşamaları: dolgudan kanal tedavisine

Tedavi, çürüğün ne kadar ilerlediğine bağlıdır. Mine yüzeyindeki çok erken lezyonlar, florür uygulamaları ve iyi ağız bakımıyla durdurulabilir; bu aşamada diş henüz delinmemiştir.

Çürük mineyi aşıp dentine ulaştığında çürük doku temizlenir ve diş genellikle diş renginde kompozit dolgu ile onarılır. Madde kaybı büyükse inley, onley veya kaplama gibi daha dayanıklı restorasyonlar gerekebilir.

Çürük diş sinirine (pulpaya) ulaşırsa ya da sinir iltihaplanırsa kanal tedavisi uygulanır. Bu tedavide iltihaplı doku temizlenir, kanallar şekillendirilip doldurulur ve diş çoğunlukla bir dolgu veya kaplama ile güçlendirilir. Diş kurtarılamayacak kadar hasar gördüyse çekim ve ardından implant ya da köprü gibi seçenekler konuşulur.

Kısacası ne kadar erken müdahale edilirse tedavi o kadar küçük, hızlı ve konforlu olur.

Diş çürüğünden korunma yolları

Çürüğü önlemek, tedavi etmekten çok daha kolaydır. Günlük alışkanlıklardaki küçük değişiklikler büyük fark yaratır.

• Dişlerinizi günde iki kez florürlü macunla en az iki dakika fırçalayın
• Diş aralarını her gün diş ipi veya ara yüz fırçasıyla temizleyin
• Şekerli yiyecek ve içecekleri ana öğünlerle sınırlayın, sık atıştırmaktan kaçının
• Susuzluğunuzu su ile giderin
• Fırçaladıktan sonra ağzınızı bol suyla çalkalamayın; florürün etkisi kalsın
• Diş hekiminizin önerdiği aralıklarla kontrole gidin
• Çocuklarda fissür örtücü uygulamaları hakkında bilgi alın

Ne zaman diş hekimine gitmelisiniz?

Dişinizde hassasiyet, renk değişikliği veya delik fark ettiyseniz beklemeyin. Ağrının geçmesi çürüğün iyileştiği anlamına gelmez; bazen sinirin zarar gördüğünü gösterebilir. Yüzde şişlik, ateş veya şiddetli ağrı varsa vakit kaybetmeden diş hekimine başvurun.

Dr. Merve Hakan ile muayene randevusu alarak dişlerinizin durumunu değerlendirebilir ve gerekirse en az müdahaleli tedavi seçeneğini birlikte planlayabilirsiniz.