Diş Gıcırdatma (Bruksizm): Nedenleri, Belirtileri ve Gece Plağı ile Korunma

Diş gıcırdatma ya da tıbbi adıyla bruksizm, dişlerin istemsiz olarak sıkılması veya birbirine sürtülmesidir ve uykuda ya da gün içinde görülebilir. Çoğu kişi bunu fark etmez; genellikle eşinin duyduğu gıcırtı sesi, sabah çene ağrısı veya diş hekiminin muayenede gördüğü aşınmalarla ortaya çıkar.

Ara sıra yaşanan hafif diş sıkma çoğu zaman ciddi bir sorun oluşturmaz. Ancak sık ve kuvvetli olduğunda dişlerde aşınma, çatlak, hassasiyet, çene eklemi sorunları ve veneer ya da kron gibi restorasyonlarda kırılmalara yol açabilir.

Bruksizm neden olur?

Bruksizmin tek bir nedeni yoktur; genellikle birden fazla faktör bir arada rol oynar. Gündüz bruksizmi daha çok stres ve yoğunlaşma ile, uyku bruksizmi ise uyku düzeni ve merkezi sinir sistemiyle ilişkilendirilir. Isırma uyumsuzluğunun tek başına ana neden olduğu görüşü bugün eskisi kadar kabul görmemektedir.

• Stres, kaygı ve yoğun tempo
• Horlama ve uyku apnesi gibi uyku bozuklukları
• Kafein, alkol ve sigara tüketimi
• Bazı ilaçlar, özellikle belirli antidepresanlar
• Ailede bruksizm öyküsü

Diş gıcırdatmanın belirtileri

Belirtiler sinsi ilerleyebilir. Aşağıdakilerden birkaçını fark ediyorsanız bir diş hekimi değerlendirmesi faydalı olacaktır.

• Sabahları çene, yüz veya şakak bölgesinde ağrı ve yorgunluk
• Uyanınca başlayan baş ağrısı
• Düzleşmiş, kısalmış veya kenarları kırılmış dişler
• Soğuğa ve sıcağa karşı artan diş hassasiyeti
• Çene ekleminde tıklama sesi veya ağzı açmakta zorlanma
• Yanağın iç kısmında veya dilin kenarında diş izleri

Bruksizmin dişlere ve veneerlere etkileri

Uyku sırasında oluşan sıkma kuvveti, gün içindeki normal çiğneme kuvvetinden çok daha yüksek olabilir ve saatlerce sürebilir. Bu tekrarlayan yük zamanla mineyi aşındırır, dişlerde çatlaklara ve dolguların kırılmasına neden olabilir. Diş boyu kısaldıkça gülüş daha yaşlı görünebilir.

Porselen veneer, zirkonyum kron ve implant üstü restorasyonlar da bu kuvvetlerden etkilenir. Bruksizm, veneerlerin kırılması ya da yerinden çıkmasının en önemli nedenlerinden biridir. Bu nedenle estetik bir tedavi planlanırken diş sıkma alışkanlığının önceden değerlendirilmesi ve gerekiyorsa koruyucu önlem alınması çok önemlidir.

Bruksizm nasıl teşhis edilir?

Teşhis genellikle diş hekimi muayenesiyle başlar. Diş hekimi dişlerdeki aşınma izlerine, dolgu ve restorasyonlardaki çatlaklara, çiğneme kaslarının durumuna ve çene ekleminin hareketine bakar. Sizden ve varsa eşinizden alınan bilgiler, örneğin gece duyulan gıcırtı sesi ya da sabah ağrıları, tabloyu tamamlar.

Aşınmanın ilerleyip ilerlemediğini görmek için fotoğraf veya ölçülerle zaman içinde karşılaştırma yapılabilir. Uyku apnesi gibi bir uyku bozukluğundan şüpheleniliyorsa, uyku testi için ilgili uzmana yönlendirme gerekebilir.

Gece plağı ve diğer tedavi seçenekleri

Bruksizmi tamamen ortadan kaldıran tek bir tedavi yoktur; amaç dişleri ve restorasyonları korumak, belirtileri hafifletmek ve tetikleyicileri azaltmaktır. Bu konuda en yaygın kullanılan yöntem kişiye özel gece plağıdır.

Diş hekiminizin ölçü veya dijital tarama ile hazırladığı gece plağı, dişlerin doğrudan birbirine sürtünmesini önler ve kuvveti daha geniş bir alana dağıtır. Hazır plaklar her zaman uygun oturmayabilir ve bazı durumlarda rahatsızlık yaratabilir. Plağın düzenli kontrol edilmesi ve aşındığında yenilenmesi gerekir.

Stres yönetimi, uyku düzenine dikkat etmek, akşam kafein ve alkolü azaltmak da destekleyici olabilir. Gün içinde dişlerinizi sıktığınızı fark ettiğinizde dudaklar kapalı, dişler hafif aralık şeklinde dinlenme pozisyonunu hatırlamak faydalıdır. Uyku apnesi şüphesi varsa bir uyku uzmanına danışmak gerekebilir; bazı durumlarda fizyoterapi gibi ek yaklaşımlar da değerlendirilebilir.

Diş gıcırdattığınızdan şüpheleniyorsanız, Bakü'de Dr. Merve Hakan'dan muayene randevusu alarak dişlerinizi ve varsa restorasyonlarınızı değerlendirtebilirsiniz.